جهت باز شدن منوی اصلی و جستجو اینجا کلیک کنید.

مقیاس متغیرهای تحقیق

این مورد را ارزیابی کنید
(3 رای‌ها)

یکی از موارد بسیار مهمی که لازم است در خصوص سنجش یا تدارک ابزار جمع آوری داده ها در تحقیق در نظر گرفته شود، تعیین سطوح سنجش یا طبقه بندی یا مقیاس سنجش متغیرهای تحقیق است. در این گفتار در خصوص انواع مقیاس های متغیرهای تحقیق صحبت خواهیم نمود.

 متغیرها تحقیق از نظر سطح یا مقیاس سنجش به چهار دسته تقسیم می شوند:

1- متغیرهای تحقیق از نوع مقیاس اسمی (Nominal Scale)

2- متغیرهای تحقیق از نوع مقیاس رتبه ای یا ترتیبی (Ordinal Scale)

3- متغیرهای تحقیق از نوع مقیاس فاصله ای (Interval Scale)

4- متغیرهای تحقیق از نوع مقیاس نسبی (Metric Scale)

اما در زمان تحلیل آماری، ساخت مقیاس شبه فاصله ای نیز انجام پذیر است. البته بیشتر متخصصان مقیاس شبه فاصله ای را به حساب نمی آورند و همان چهار سطح را به کار می گیرند. اما این نوع مقیاس به طور گسترده ای به کار گرفته می شود.
در بین انواع متغیرهای تحقیق، دو مقیاس اسمی و رتبه ای مخصوص داده های کیفی و دو مقیاس فاصله ای و نسبی مخصوص داده های کمی هستند.

 

1- متغیرهای تحقیق از نوع مقیاس اسمی (Nominal Scale)

متغیرهای از نوع مقیاس اسمی به داده ها یا اطلاعاتی در مورد صفت یا ویژگی هایی دلالت دارند که نمی توان آن را به صورت عددی و بر حسب عملیات ریاضی با آن برخورد کرد. در  خصوص متغیرهای از نوع اسمی، ٖآزمودنی ها بر اساس صفت یا ویژگی گروه بندی می شوند. این طبقه ها یا گروه ها با هم دیگر رابطه ضروری ندارند و نمی توان آن ها را با هم جمع کرد. به هر یک از طبقه ها می توان عددی نسبت داد، اما این عدد ارزش کمی ندارد و تابع قوانین ریاضی نیست.
متغیرهای از نوع مقیاس اسمی به دو صورت می باشند:

الف- متغیر های اسمی دو ارزشی: مانند جنسیت که شامل زن و مرد می باشد

ب- متغیرهای اسمی چند ارزشی: مانند گروه خونی و مذهب که به بیش از دو مقوله یا طبقه تقسیم می شوند.

 

2- متغیرهای تحقیق از نوع مقیاس رتبه ای یا ترتیبی (Ordinal Scale)

مقیاس رتبه ای نسبت به مقیاس اسمی پیشرفته تر هستند و در آن می توان شدت و ضعف نسبی یک صفت را نیز بررسی کرد. مقیاس رتبه ای در خصوص داده هایی هستند که بر اساس یک نظام سلسله مراتبی رتبه بندی می شوند. رتبه ها را می توان با هم مقایسه کرد اما آن ها ارزش عددی ندارند و ارزش آن ها در ارتباط با دیگر رتبه ها مشخص می شود. در درجه بندی رتبه ای، آزمودنی ها، ، افراد یا گروه های مورد مطالعه از نظر صفت یا ویژگی مورد نظر از بیشترین تا کمترین مقدار آن صفت یا ویژگی درجه بندی می شود.

اگر دانشجویی بالاترین نمره را بگیرد، شاگرد اول خواهد بود و در این رابطه بالاترین رتبه همواره یک خواهد بود و ارتباط بین رتبه یک با رتبه بعدی بدون توجه به صفت یا  ویژگی همیشه یک می باشد. به عنوان مثال اگر نفر اول نمره 19 بگیرد، شاگرد اول خواهد بود. اگر نفر دوم  18.5 بگیرد، شاگرد دوم و اگر نفر سوم 15 بگیرد، شاگرد سوم خواهد بود.

نکته حائز اهمیت این است که در بین این رتبه بندی عدد میانی دیگری نخواهد بود. به عنوان مثال شاگرد 2.5 بی مفهوم است.

از بین متغیرهای از نوع مقیاس رتبه ای یا ترتیبی می توان به متغیرهایی نظیر طبقه بندی اجتماعی، پیشرفت تحصیلی، رضایت شغلی اشاره نمود


3- متغیرهای تحقیق از نوع مقیاس فاصله ای (Interval Scale)
متغیرهای فاصله ای نسبت به مقیاس رتبه ای پیشرفته تر هستند و در آن می توان علاوه بر دارا بودن یا نبودن یک ویژگی یا صفت، مقادیر کمی یا زیادی آن را نیز مشخص نمود. به عنوان مثال  می توان گفت که دانشجویی که نمره 20 گرفته است به اندازه 3 نمره نسبت به دانشجویی که نمره 17 گرفته است، فاصله دارد. پس مقیاس فاصله ای در خصوص داده هایی است که ارزش عددی دارند و بین دو عدد متوالی با محدودیت معینی عدد دیگری قرار می گیرد و می توان عملیات ریاضی یا آماری روی آن ها انجام داد. صفر در مقیاس فاصله ای قراردادی است و مطلق نمی باشد. متغیرهایی نظیر آزمون استعداد، نمره دانشجویان، دماسنج نمونه هایی از مقیاس های فاصله ای می باشد.

در آمار توصیفی، مقیاس های فاصله ای، همه شاخص های گرایش مرکزی نظیر، نما، میانه و میانگین و نیز همه شاخص های پراکندگی نظیر واریانس، انحراف معیار و دامنه تغییرات به کار می رود.

 

4- متغیرهای تحقیق از نوع مقیاس نسبی (Metric Scale)

مقیاس نسبی بالاترین و دقیق ترین سطح سنجش است که در آن علاوه بر تعیین سطوح و مقادیر یک متغیر و فاصله بین مقادیر آن، نسبت ها نیز بر مبنای صفر حقیقی یا مطلق تعیین گردد. با توجه به این که صفر در مقیاس نسبی حقیقی است به عبارتی دیگر اگر در جیب کسی پول نباشد یا وقتی روی ترازو قرار نگیرد به واقع هیچ چیز وجود ندارد، پژوهشگر قادر می گردد تا از تمامی اعمال ریاضی و آمار در مورد مقیاس نسبی استفاده کند. متغیرهای از نوع مقیاس نسبی می توان به وزن، قد، نیرو، میزان پول و درآمد اشاره کرد.

 

نکته: تبدیل مقیاس رتبه ای به شبه فاصله ای

یکی از شروط استفاده از آزمون های پارامتری در تحلیل های آماری، فاصله ای یا نسبی بودن مقیاس متغیرهای تحقیق است. در تعریف مقیاس رتبه ای گفته شد که آزمودنی ها از نظر صفت یا ویژگی از کمترین تا بیشترین ویژگی آن صفت درجه یا رتبه بندی می شوند. اما رتبه بندی از عدد کم به بالا انجام می گیرد. حال اگر این رتبه بندی معکوس انجام گیرد، بخشی از تبدیل صورت گرفته است. به عنوان مثال اگر برای سوالی با موضوع {تا چه اندازه به برنامه های دولت اعتماد دارید}، گزینه های {خیلی زیاد، زیاد، تا حدودی، کم، اصلا} را در نظر بگیرید، در فرآیند رتبه ای به خیلی زیاد عدد 1، و به اصلا عدد 5 را نسبت دهید، اما در فرآیند تبدیل، اگر به خیلی زیاد عدد 5 و اصلا عدد 1 دهید آنگاه گام اول را برداشته اید. گام دوم این است که چند سوال برای متغیر مورد نظر طراحی گردد و سپس با میانگین گیری نمره متغیر در تحقیق جهت تحلیل آماری به کار گرفته شود.

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

هدر فوتر

درباره ژورنال پیپر

وب سایت علمی پژوهشی ژورنال پیپر با هدف ارائه خدمات تحلیل آماری پروژه های تحقیقاتی، مقالات علمی به زبان انگلیسی از پایگاه های معتبر، پرسشنامه های استاندارد، آموزش نگارش پروپوزال و پایان نامه در حوزه علوم مدیریت و علوم اجتماعی راه اندازی گردید.

تماس با ژورنال پیپر

آدرس: مازندران، چالوس، خیابان هفده

شهریور، جنب هتل ملک، شکوفه ششم

ارتباط با مشتریان : 9711 072 0912

تلفن ثابت:             349 22 521 011

ایمیل:           این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نماد اعتماد الکترونیک و نماد ساماندهی

logo-samandehi